Materiaal: Brons

Afmeting: 40 mm oorspr. 58 mm

Gewicht: 13.15 gram

Beschrijving van het voorwerp:

Al een oude vondst uit de vorige eeuw, die ooit eens op een ander forum heeft gestaan. Deze was behoorlijk verweerd en gehavend, waardoor ik hem met wat andere exemplaren bij Bubba heb aangeboden. Hij kon hem totaal reconstrueren, maar dat was voor mij niet nodig. Conservatie en stabilisatie waren voor mij voldoende, omdat het een uitzonderlijk exemplaar is uit de Volksverhuizingstijd van ca 4e -6e eeuw, al maakte AI er aanvankelijk een Romeinse knikfibula van. Wellicht weet Joost er nog wat van te melden. Eertijds heeft hij hem ook al onder ogen gehad. Wellicht heeft hij vele jaren later andere inzichten?

Na conservatie door Bubba is het helemaal een topper geworden.

mooi man

Ik kan me eerlijk gezegd niet meer herinneren dat ik hem gezien heb Maar na zoveel jaar.....?. Ik heb in die tijd ook bijgeleerd en ik denk niet dat er indertijd een goed voorbeeld van gegeven is.
Volgens mij zou ik er nooit de term Angelsaksisch aan gekoppeld hebben...Dat lijkt me meer iets voor Anglofrysk(Tjamme) die in die tijd ook de AS-determinaties verzorgde.
Het is in ieder geval een prachtige steunarmfibula, soms zeggen we Germaanse steunarmfibula maar dat ligt een beetje aan de afkomst. Zo uit mijn hoofd is het Heeren- van der Feijst 78a maar dat moet ik nakijken.
Ik zal vanavond ook nog even zoeken in het boek van H.W. Böhme waar meerdere steunarmfibulae in genoemd worden.
De Kerbschnittversiering in de voet is in ieder geval heel uitzonderlijk voor dit type en wijst op Merovingische of Angelsaksische invloeden.
Steunarmfibulae worden doorgaans gedateerd in de late 4e en in de 5e eeuw maar ook dat kijk ik nog even voor je na.
Prachtexemplaar waar ik inderdaad ook niks meer aan zou doen, mooi met die zijknop aan de as, dat zie je heel weinig.
wordt vervolgd......

Inderdaad een steunarmfibula met trapeziumvormige voet van het type Heeren 78a. Heel kenmerkend met de dubbele spiraalveer met middensteun.
Ik heb nog gezocht in de 'bijbel' op dit gebied H.W. Böhme: Germanische Grabfunde des 4-5 Jahrhunderts. Böhme onderscheidt twee hoofdtypes, het Nedersaksische type (Heeren 78a1) en het Gallische type dat een niëlloversiering heeft (78a2)
Daar staan heel wat voorbeelden in maar niet in met de bijzondere Kerbschnitt-versierde voet. Het lijkt wel of de maker zich geïnspireerd wist door de Gelijkarmige Kerbschnittfibula (Vlinderfibula) die ook een datering in de 5e eeuw kent. In Nederland kennen we die uit het graf van de prinses van Zweeloo in Drenthe. Die heeft een heel andere constructie met een meerdelige spiraal tussen twee platen, een zg. brede wangenspiraal.
Fibulae zijn vaak een uniek product en het zou kunnen zijn dat de maker van dit exemplaar voor de versiering gebruik heeft gemaakt van technieken zoals die in die tijd ook gebruikt werden
Hieronder wat schematische voorbeelden uit het genoemde boek van Böhme met de typologie van de steunarmfibulae met trapeziumvoet en de gelijkarmige Kerbschnittfibulae.
Ook enkele voorbeelden uit Fibulae uit de Lage Landen en het is mooi om juist daar het contrast met dit prachtige exemplaar te zien.

Ik denk, dat je jezelf onderschat Joost, want voor 9 jaar geleden was je ook al heel wat mans. Ik heb de fibula op 17 februari 2017 toen op MBF geplaatst. Het topic liep toen 9 a4-tjes door. Ik heb het toen nl uitgeprint, maar helaas zijn toen bij het uitprinten alle afbeeldingen verloren gegaan. Je vertelde toen dat als je Böhme zo las, dat het zou kunnen gaan om een tussenvorm tussen de steunarmffibula met trapeziumvormige voet en de gelijkarmige fibula. Een heel bekend voorbeeld van een gelijkarmige fibula is de vlinderfibula uit Zweelo maar er zijn ook kleinere, minder uitbundig versierde exemplarenmet een vrij geometrische kerbschnittversiering. Er komt een steunarmfibula voor die als overgangstype gezien wordt en die i.p.v. de open steunarmen een afgedekte steunarm heeft die al in de buurt van de gelijkzijdige fibulae komt. Je geeft dan een aantal voorbeelden uit Böhme, die helaas verloren zijn gegaan, maar je beschrijft dan een paar voorbeelden van de Kerbschnittfibula, die volgens Böhme uit de steunarmfibulae zijn ontwikkeld. Op dat moment heb je het catalogusdeel nog niet, dat je dan wilt aanvragen bij de KB.

Zelf heb ik het boek van Ahrens over Sachsen und Angelsachsen. Daarin worden vele fibulae uit die tijd vermeld en afgebeeld. Velen hebben de kerfsnedeversiering. Ook wordt een vergelijkbare speld van Zweelo afgebeeld, maar er is geen enkel exemplaar, dat vergelijkbaar is met mijn exemplaar.

Goh....wat leuk dat je dat uitgeprint hebt. Ik kan me zo even niet meer voorstellen wat voor afbeeldingen ik er toen bijgeplaatst zou hebben.
Fibulae uit de Lage Landen was toen nét uit en ik had de beschikking over een pdf van het boek. Waarschijnlijk zijn de tekeningen daar uit gehaald.
Inmiddels heb ik ook de platen van Böhmes boek maar helaas....zoals ik al zei daar ook geen overeenkomstig exemplaar in.
Al met al....waar blijft de tijd