EDE - Na drie succesvolle maanden vindt op zaterdag 22 september de spectaculaire slotmanifestatie van het festival Gelegerd in Gelderland plaats. Op de Ginkelse Heide in Ede, waar tegelijkertijd de Airborne Herdenking plaatsvindt, wordt door middel van een uitgebreid programma met historische presentaties en muziek het erfgoedfestival afgesloten. Bezoekers kunnen van 09.30 uur tot 15.00 uur kennismaken met hoogtepunten uit de Gelderse militaire geschiedenis. De toegang is gratis.
Op het terrein van de slotmanifestatie zijn acht tijdvakken die de bezoeker door 2000 jaar militaire geschiedenis in Gelderland leiden. Men kan er Romeinse gladiatorengevechten zien, middeleeuwse huurlingen ontmoeten en een kampement uit de Tachtigjarige Oorlog bekijken. Ook zijn er soldaten uit het leger van Napoleon, gevechtsdemonstraties en stands met voertuigen.
Alle activiteiten worden opgeluisterd door verschillende muziekoptredens. Tijdens de Airborne Herdenking in de ochtend zullen de Harmonie Ede en Pegasus Pipes and Drums spelen. Op het podium van de slotmanifestatie speelt 's middags de bigband van de Koninklijke Marechaussee. Sgt. Wilson's Army Show is te zien op het publieksplein met muziek en liedjes uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog.
Natuurlijk is op deze dag ook de Banditzer 561 aanwezig. De activiteiten van Gelegerd in Gelderland worden met elkaar verbonden door deze rondreizende multimediashow, die op veel plaatsen en bij diverse evenementen in de provincie te zien was. In de Bandritzer 561 maken bezoekers aan de hand van korte films een tijdreis langs verschillende episodes uit de Gelderse militaire geschiedenis. De bemanning van de tijdmachine hoopt tijdens de Grande finale de grens van 10.000 bezoekers te passeren.
Grande finale
Tijdens de Grande finale wordt het festival definitief afgesloten. Bezoekers maken hierin kennis met acht verschillende tijdvakken uit de geschiedenis van het leger. Het terrein van de Grande finale is te vinden tegenover het terrein van de Airborne luchtlandingen.
Romeinse tijd
Corbvlo is een kleine groep enthousiastelingen die zich bezighoudt met het tot leven wekken van het Romeinse verleden. Corbulo presenteert zich op 22 september met het volledige dagprogramma 'Gladiator!'. Daarin zijn alle facetten achter het leven van deze antieke helden te zien. Van gladiator tot eigenaar, van trainer tot dokter. In de arena vindt vanzelfsprekend een echt gladiatorengevecht plaats. Meer info:
http://www.corbvlo.com.
Legio Secunda Augusta neemt de bezoeker mee naar de eerste eeuw na Christus. De groep bestaat uit militairen en burgerleden. De legionairs laten verschillende rangen en standen binnen het leger zien. Ze demonstreren hoe het toeging in het Romeinse leger: waaruit bestond hun uitrusting, hoe bereidden ze hun eten en vooral hoe vochten ze. De burgers laten hun dagelijkse bezigheden zien. Meer info:
http://www.legioiiavg.nl.
Wat is een testudo? En waar werd een gladius voor gebruikt? Baroen vult de geschiedenisles van school aan en leert kinderen van alles over het Romeinse soldatenleven. Meer info:
http://www.baroen.nu.
Middeleeuwen
Met Widoeghe, middeleeuws voor 'wijde ogen', reis je terug in de tijd, naar het leven in de 14e eeuw. Er herrijst een middeleeuws kampement met werkplaatsen, zoals een heuse veldsmederij. Er mogen helmen gepast worden en wapens worden vastgehouden (uiteraard onder strikt toezicht) voor een unieke foto. Meer info:
http://www.widoeghe.nl.
De Gebroeders Van Limburg, tussen 1380 en 1385 geboren in Nijmegen, zijn wereldberoemd door hun prachtige miniaturen en getijdenboeken, zoals Les Belles Heures, vervaardigd voor hertog Jean de Berry. De stichting is zaterdag 22 september aanwezig met zijn trebuchet, een reuzenkatapult van elf ton en een werparm van acht meter. Deze werd in de Middeleeuwen gebruikt bij de belegering van een stad of burcht, om projectielen tegen of over vijandige muren te slingeren. Meer info:
http://www.gebroedersvanlimburg.nl.
Huissen, gelegen aan de rand van de Over-Betuwe, kent twee eeuwenoude gilden: het Sint Gangulphusgilde (1536) en het Sint Laurentiusgilde(1611). Zij vormen de enige nog bestaande stadsgilden in Gelderland. Maak kennis met de schutters, vendeliers, tamboers, marketentsters en bielemannen. Meer info:
http://www.gildenhuissen.nl Tachtigjarige Oorlog
Bezoekerscentrum De Grote Rivieren (Heerewaarden) organiseerde de expositie 'ANNO 1599' over de leefomstandigheden van burgers en soldaten in het rivierengebied ten tijde van de 80-jarige oorlog. Speciaal voor de grande finale van Gelegerd in Gelderland komt het bezoekerscentrum naar de Ginkelse Heide. Meer info:
http://www.bcdegroterivieren.nl.
*De Gelderse vestingstad Groenlo was door zijn ligging belangrijk. Wie Groenlo in bezit had, heerste over de omgeving van de oostelijke Nederlanden. De Compagnie Grolle laat zien hoe men in de 17e eeuw leefde en zich verdedigde. Meer info:
http://www.compagniegrolle.nl Franse Tijd
*Het 2e Bataillon Grenadier Compagnie brengt de Napoleontische tijd in beeld. Soldaten en burgers uit de tijd van de Bevrijdingsoorlog in Nederland (1813-1815) slaan op de Ginkelse Heide hun tenten op. Meer info:
http://www.grenadiercompagnie.nl.
*Het ontzet van Arnhem anno 1813: minder bekend dan de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog, maar het einde van de Franse bezetting begin 1800 is in onze geschiedenis een minstens zo belangrijke periode. Marieke Soetebier zorgt dat dit belangrijke tijdperk op de Veluwezoom aan de vergetelheid wordt ontrukt. Een Napoleontische soldaat en een burgervrouw uit 1813 komen vertellen over het Ontzet van Arnhem. Meer info:
http://www.mariekesoetebier.nl.
Eerste Wereldoorlog
Eén van de topattracties van de grande finale is de Historische Veldartillerie 1812-1912, die zal optreden met een door paarden getrokken zes-veld. Dit kanon was een getrokken achterlader en kwam in gebruik bij het Nederlandse leger vanaf 1894.
De Koninklijke Marechaussee kent een lange traditie die teruggaat tot 26 oktober1814. Op die dag ondertekende Soeverein Vorst Willem I, de latere Koning Willem I (1815), het besluit om een 'Corps Maréchaussée' op te richten. Het Marechausseemuseum in Buren vertelt de geschiedenis van de militaire politie, maar ook van de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten. Bij de grande finale zal het museum de vooroorlogse KMar presenteren. Meer info:
http://www.marechausseemuseum.nl.
Op een wel zeer markant punt in het Gelderse rivierenlandschap, op de splitsing van het Pannerdensch Kanaal (de Rijn) en de Waal, ligt Fort Pannerden. Inmiddels is het fort gerestaureerd en toegankelijk. Op 22 september wordt een stuk geschiedenis van Fort Pannerden gepresenteerd. Meer info:
http://www.fortpannerden.eu.
Tweede Wereldoorlog
*Naar aanleiding van zestig jaar bevrijding (2005) is in Woudenberg een uniek project gerealiseerd. Mede dankzij medewerking van vele vrijwilligers is de Grebbelinie, op de grens van Gelderland en Utrecht, tot leven gekomen. Zo is het onder andere mogelijk om door een loopgraaf te lopen en een kazemat van dichtbij te bekijken. Het informatiecentrum laat zien hoe in de regio Woudenberg, Scherpenzeel en Renswoude de vrijheid gedurende de Tweede Wereldoorlog is bevochten. Meer info:
http://www.grebbelinieinhetvizier.nl.
'Nederland Paraat' is onderdeel van de Vereniging Historische Militaria. Het is de meest opvallende groep, aangezien deze als enige in Nederland de roerige mobilisatieperiode van 1939-1940 als onderwerp heeft. De groep presenteert het Nederlandse leger ook in de periode van strijd in de meidagen van 1940. Nederland Paraat is vertegenwoordigd met een waarnemingspost anno 1940. Meer info:
http://www.livinghistory.nl.
Markt 12 is zowel het adres als ook de naam van één van de drie musea in Aalten van de vereniging Aaltense musea. Markt 12 vertelt de verhalen van gewone mensen in een ongewone tijd, namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. 'Gelegerd in de gemeente Aalten' is een afwisselend activiteitenprogramma. Meer info:
http://www.gelegerdinaalten.nl.
In 1990 is de Stichting Historische Militaria opgericht door enkele enthousiaste verzamelaars, in 1998 omgedoopt tot de Vereniging Historische Militaria. De VHM heeft in de loop der jaren diverse werkgroepen opgericht die zich specialiseren. Met elkaar houden ze de militaire geschiedenis van diverse geallieerde eenheden levend door middel van authentieke uniformen en voertuigen en door het opzetten van displays en kampementen. Meer info:
http://www.livinghistory.nl.
De operatie Market Garden bij Arnhem was gestrand. In de herfst van 1944 beval de bezetter iedereen ten zuiden van de Rijn huis en haard te verlaten. Het riviertje de Linge vormde de nieuwe frontlijn en in de wijde omtrek woedde oorlogsgeweld. Het was een barre uittocht en velen staken onder bedreiging van granaatvuur de Rijn over. Als herinnering aan deze evacuatie wordt jaarlijks in Huissen de Exoduswandeltocht gehouden langs plekken en monumenten die herinneren aan WOII. Exodus Huissen is vertegenwoordigd door een Rode Kruispost met evacués, zoals die tijdens de evacuatie eruit gezien moet hebben. Meer info:
http://www.exodushuissen.nl.
De Werkgroep 'De Dames en Heren van Toen' probeert het burgerleven tijdens de wereldoorlogen uit te beelden als tegenhanger van het militair re-enactment. Huishoudelijke bezigheden tijdens de oorlogsjaren, verzetshandelingen, het wachten op de bevrijding en wat daarna gebeurde, dit alles en meer hoort bij het repertoire van de Dames en Heren van Toen. Meer info:
http://www.livinghistory.nl.
Ook de Vereniging Militair Depot, opgericht in 2000, heeft als doelstelling het levend houden van de militaire historie. De vereniging organiseert militair-historische tentoonstellingen, bijeenkomsten, festiviteiten en andere gelegenheden. Binnen de vereniging zijn een aantal militair-historische 'eenheden' ontstaan, die ieder weer andere thema's uitbeelden. Eén van die eenheden is het 12e peloton van de B-compagnie (1e Bataljon), ingedeeld bij de 1e Airlanding Brigade, onderdeel van de 1e Airborne Division. Meer info:
http://www.12platoon.webklik.nl.
Koude Oorlog
Na de afloop van de Tweede Wereldoorlog ontstond er een wapenwedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie. Er was een voortdurende dreiging van een nieuwe wereldoorlog. Re-enactmentgroep Dienstplicht Koude Oorlog wil deze periode vanuit het standpunt van de dienstplichtige Nederlandse soldaat zoveel mogelijk weer tot leven te brengen. De groep presenteert zich in een vredesbivak. Ook de bivakkeuken is in bedrijf. Meer info:
http://www.41dko.nl.
Een vredesoperatie of vredesmacht is een leger eneen diplomatieke missie, die speciaal is ontworpen om de vrede te herstellen en te behouden in gebieden waar zich een gewapend conflict afspeelt. Deze worden meestal door de Verenigde Naties georganiseerd. De militairen van de vredesmacht dragen hun nationale uniformen, maar hun muts of helm heeft de lichtblauwe kleur van de VN vlag. De voertuigen hebben allemaal een helwitte kleur met daarop ook duidelijk de zwarte afkorting 'UN'. De voertuigen ontbreken niet.
Het Nederlands Artillerie Museum geeft een beeld van de geschiedenis van het Wapen der Artillerie. Je vindt er onder meer wapens en munitie, traditievoorwerpen en veel rollend materieel (kanonnen). Het museum laat geschut zien uit de periode 1940-2000. Meer info:
http://www.nederlandsartilleriemuseum.nl.
Vredesmissies
Pas in de 19e eeuw zag men in dat een militair geneeskundige dienst onontbeerlijk was voor de Nederlandse militair. In 1869 werd het Regiment Geneeskundige Troepen opgericht. Na de Tweede Wereldoorlog werden de Geneeskundige Troepen stevig verankerd in de nieuwe legerorganisatie.
Tijdens de grande finale is een simulatie te zien van een gewondennest uit WOII, ingezet in de omgeving van Arnhem, inclusief oude materialen, uniformen, voertuigen en de mogelijkheid voor kinderen om zich te laten camoufleren. Meer info:
http://www.regimentgeneeskundigetroepen.nl.
De Verbindingsdienst verzorgt in het leger de telecommunicatie en heeft als taak het verzorgen van communicatieverbindingen in de breedste zin van het woord. Communicatie is van oudsher een essentiële militaire functie om inlichtingen door te kunnen geven en om de inzet van eenheden te coördineren. In de oudheid gebruikte men hiervoor boodschappers, post of vlaggen.
De Verbindingsdienst van de Koninklijke Landmacht wordt gevormd door het Regiment Verbindingstroepen. Op de grande finale wordt de Verbindingsdienst vertegenwoordigd door CISBn uit Eibergen, 101 CISbat uit Garderen en de Historische Collectie Verbindingsdienst uit Amersfoort. Meer info:
http://www.verbindingsdienst.nl.
