Gelria/ Rijderschelling uit 1681

pinkeltje

Diameter:
Gewicht (massa): 4,95 (zonnebloem)
Materiaal: zilver

V.Z: MO:ORD:DVC. GEL.ET.COM.ZVT - provinciewapen met kroon tussen 6 en S
K.Z: CONCORDIA RES PARVAE CRESCVNT - ridder met geheven zwaard naar rechts

toch een redelijke rijderschelling van gelderland uit 1681 ( vermoedelijk) met pijlenbundel klop.
door de zeer dikke en hardnekkige korst is helaas de zilvergloed deels verloren gegaan.

onderstaand een stukje over de rijderschellingen met waardevermindering vandaar de klop.
nu mijn vraag , is het nu ( volgens de plakaat ) een 5 1/2 stuiverstuk of een 6 stuiverstuk ?

Citaat:

Schellingen

Na de oorlog van 1672 herleefde in de meeste provinciën, met uitzondering van Holland, de neiging door particuliere uitgiften de munthuizen aan de slag te houden.

Al spoedig bleek dat hier de geslagen schellingen en dubbeltjes te licht waren, waardoor ze afweken van de generaliteitsplakkaten. De Staten van Holland wilden van deze muntverzwakking niets weten en namen allerlei tegenmaatregelen. En op den duur slaagde Holland er in zijn politiek door te zetten, mede dank zij de machtige positie die het gewest in de Unie innam. Het kreeg hierin steun van koning-stadhouder Willem III.

Het is daarom niet verwonderlijk dat deze de door Holland genomen besluiten ook in zijn graafschappen Leerdam, Buren en Lingen en in de baronie IJsselstein doorvoerde. Op 14 april 1693 bepaalde hij dat een groot aantal met name genoemde schellingen in waarde moest worden teruggebracht van 6 tot 5½ stuiver. Het gaat om schellingen van Gelderland, Zeeland, Utrecht, Friesland, Overijssel, de munt van Groningen en de Ommelanden, de munt van Zutphen, Nijmegen, Deventer, Kampen, Zwolle en de stad Groningen, alle geslagen na 1682, "als mede de schellings sonder datum off designatie van het jaer wanneer die gemunt zijn, hebbende deselve figuyr ofte Beeltenisse als de voorgemelde schellingen beneden den voet geslagen, ende voorts alle schellingen die met bi voeginge van een beeldenaer bij ons naeder sullen werden gedesigneert".

Op het niet nakomen van de bepalingen uit het plakkaat werden boeten gesteld. Op de eerste overtreding stond een boete van f 24,-. Overtrad men het voor een tweede maal dan verdubbelde deze boete, terwijl er ook een "arbitrale straffe" bijkwam.

Een andere bepaling luidde, dat de "goede en ganghbaere schellingen (…) gesepareert vanden anderen en sulcx volcomen kenbaer, haer ouden cours sullen hebben". Werden de goede en de "quaade" schellingen echter door elkaar gebruikt, dan moest de verlaagde koers berekend worden. Behalve een koersverlaging voor de schellingen werden ook maatregelen genomen tegen andere muntsoorten.

De waarde van de "Cleefsche en alle vreemde ofte uytheemsche stuyvers", alsmede te Deventer in 1691 en te Groningen in 1690, 1691 en 1692 geslagen stuivers, werd teruggebracht tot een halve stuiver, terwijl alle vreemde en uitheemse duiten tot de halve waarde gereduceerd werden. Ook op het overtreden van deze bepalingen werden boeten gesteld.

De ontvangen of uitgegeven munten werden bij overtreding verbeurd verklaard, terwijl voor elke hoger gewaardeerde duit tien stuivers boete betaald moest worden en voor elke hoger gewaardeerde stuiver het viervoud van de waarde van de stuivers als boete werd vastgesteld. Was het totaal van de uitgegeven stuivers lager dan zes gulden, dan zou de boete niet het viervoudige zijn, maar f 24,-. Bij de tweede overtreding werd de boete verdubbeld.

Verder volgde een verbod om de genoemde stuivers en duiten in de graafschappen en de baronie in te voeren. Bij overtreding volgde verbeurdverklaring van de stuivers en duiten en een boete van f 600,-. De ene helft van de verbeurd verklaarde munten kwam ten goede aan de aanbrenger, terwijl de andere helft voor de officier die de aanklacht ontving was. Ook zouden verbeurd verklaard worden de schuiten, de wagens, de karren en de paarden, waarmede de verboden stuivers en duiten vervoerd werden. Indien echter het bewijs geleverd kon worden, dat de vervoerder niets van zijn verboden waar afwist, dan werd hij van verdere straffen "bevreyt".

Aan alle ontvangers, rentmeesters, pachters en collectanten werd verboden "groot gelt voor kleyn te verwisselen, noghte eenigh opgelt te geven ofte ontvangen, ofte daer over eenige bedingh te maken". Overtreding betekende ontslag uit de functie en een boete, die het drievoudige bedroeg van het gewisselde geld. Om een goed resultaat van de bepaling te bereiken moesten alle ambtenaren een speciale eed hierover afleggen.

Een zelfde drievoudige boete werd opgelegd aan alle "cassiers, Jooden en alle andere"die penningen zouden gaan venten. En dan maar hopen dat overtreders de opgelegde boeten konmden betalen, want zoniet, dan zouden zij "daer over bij openbaere geesselingen werden gestraft". Aan de al eerder genoemde officier moest in zo’n geval door het gemene landt" zeshonderd gulden betaald worden. Enkele dagen later, op 25 april volgde een nieuw plakkaat, want het was gebleken dat er nog een aantal schellingen in omloop waren, die niet met name genoemd werden. Hierbij werd verwezen naar een plakkaat van de provincie Utrecht. Ook nu bij overtreding weer een boete, waarvan een derde deel ten goede kwam van de aanbrenger een derde deel was voor de officier en ene derde deel voor de armen.

Al de genomen maatregelen leidden tot een belangrijke mijlpaal in de Nederlandse muntgeschiedenis, waarbij de strijd over de gewestelijke souvereiniteit in muntzaken ten gunste van landelijke eenheid werd beslecht.

Gelria/ Rijderschelling uit 1681

Wie is er online